Terapia czerwonym światłem w ADHD: co mówią najnowsze badania nad fotobiomodulacją mózgu

Terapia czerwonym światłem, znana również jako fotobiomodulacja (PBM) lub przezczaszkowa fotobiomodulacja (tPBM), staje się jednym z najbardziej obiecujących kierunków badań nad wspieraniem funkcji poznawczych u osób z ADHD. ADHD wpływa na kluczowe systemy mózgowe odpowiedzialne za uwagę, pamięć roboczą, kontrolę impulsów oraz regulację zachowania. Standardowe leczenie opiera się głównie na lekach stymulujących, które zwiększają poziom dopaminy i noradrenaliny, jednak nie działają one u wszystkich i mogą powodować skutki uboczne. To sprawia, że naukowcy poszukują metod nieinwazyjnych, które mogłyby wspierać działanie sieci uwagi bez konieczności stosowania farmakoterapii.

W ostatnich latach fotobiomodulacja zaczęła przyciągać uwagę badaczy, ponieważ światło czerwone i bliska podczerwień mogą wpływać na metabolizm komórek nerwowych, przepływ krwi w mózgu oraz aktywność sieci neuronalnych odpowiedzialnych za uwagę. Choć badania są wciąż na wczesnym etapie, ich wyniki są na tyle obiecujące, że tPBM zaczyna być analizowana jako potencjalne wsparcie dla osób z ADHD.

Jak światło czerwone wpływa na aktywność mózgu

Fotobiomodulacja działa poprzez przenikanie światła przez skórę głowy do zewnętrznych warstw mózgu. Celem nie jest podgrzewanie tkanek, lecz oddziaływanie na mitochondria — centra energetyczne komórek. Najważniejszym celem biologicznym jest cytochrom c oksydaza, enzym kluczowy dla produkcji ATP. Po absorpcji światła może dojść do zwiększenia produkcji energii, poprawy wykorzystania tlenu, zmian w sygnalizacji tlenku azotu oraz zwiększenia przepływu krwi w stymulowanych obszarach.

Ponieważ neurony mają ogromne zapotrzebowanie energetyczne, poprawa ich metabolizmu może wpływać na działanie sieci neuronalnych odpowiedzialnych za uwagę, pamięć roboczą i funkcje wykonawcze. To właśnie dlatego fotobiomodulacja stała się tak interesującym kierunkiem badań w kontekście ADHD.

Dlaczego badania nad ADHD koncentrują się na korze przedczołowej

W kontekście ADHD szczególną rolę odgrywa grzbietowo‑boczna kora przedczołowa (dlPFC). Jest to obszar mózgu odpowiedzialny za selektywną uwagę, pamięć roboczą, podejmowanie decyzji, kontrolę impulsów oraz regulację zachowania. Badania obrazowe pokazują, że u osób z ADHD aktywność dlPFC bywa obniżona podczas zadań wymagających koncentracji, co sugeruje niższą wydajność metaboliczną tych sieci.

Jeśli fotobiomodulacja może poprawić funkcjonowanie mitochondriów i przepływ krwi w dlPFC, może również wpływać na działanie sieci uwagi. To właśnie dlatego tPBM kierowana na korę przedczołową budzi tak duże zainteresowanie wśród neurobiologów i klinicystów.

Wczesne badania nad terapią czerwonym światłem w ADHD

Pierwsze badania dotyczące zastosowania światła w ADHD pojawiły się w 2022 roku w World Journal of Neuroscience. Naukowcy analizowali, czy niskopoziomowa terapia laserowa może poprawić funkcje poznawcze u osób z ADHD. Wyniki były obiecujące — część uczestników zauważyła poprawę koncentracji, zachowania oraz szybkości reakcji. Efekty pojawiały się szybko, co sugeruje, że światło może wpływać na działanie sieci neuronalnych odpowiedzialnych za uwagę.

Badanie miało jednak ograniczenia: niewielką liczbę uczestników i brak rygorystycznego projektu klinicznego. Mimo to dostarczyło ważnych wskazówek, że fotobiomodulacja może modulować aktywność mózgu.

Najnowsze wyniki badań nad tPBM i koncentracją

W 2023 roku opublikowano preprint badania, które zastosowało potrójnie ślepą, randomizowaną procedurę krzyżową u dzieci z ADHD. Stymulowano prawą grzbietowo‑boczną korę przedczołową (dlPFC), a uczestnicy otrzymywali zarówno aktywną stymulację, jak i placebo.

Wyniki były szczególnie interesujące: poprawiła się selektywna uwaga, skróciły się czasy reakcji, a pomiary aktywności mózgu wykazały zmiany w obszarach odpowiedzialnych za kontrolę uwagi. Rodzice zgłaszali również poprawę objawów nieuwagi. Badanie nie przeszło jeszcze pełnej recenzji, ale jest jednym z najbardziej zaawansowanych projektów dotyczących tPBM w ADHD.

Mechanizmy działania fotobiomodulacji w ADHD

Naukowcy identyfikują kilka potencjalnych mechanizmów działania terapii światłem. Pierwszym jest zwiększenie produkcji energii w mitochondriach, co może poprawić komunikację neuronalną. Drugim jest poprawa przepływu krwi w mózgu dzięki modulacji sygnalizacji tlenku azotu i rozszerzeniu naczyń. Trzecim jest wpływ na duże sieci neuronalne odpowiedzialne za uwagę i funkcje wykonawcze. Czwartym jest zmniejszenie stresu oksydacyjnego i stanów zapalnych, co może poprawić funkcjonowanie komórek nerwowych.

Mechanizmy te nie zostały jeszcze potwierdzone w populacji ADHD, ale obserwowano je w badaniach na zdrowych tkankach mózgowych.

Jakie funkcje poznawcze badają naukowcy

Badacze analizują wpływ tPBM na uwagę trwałą, uwagę selektywną, pamięć roboczą, czas reakcji oraz wskaźniki behawioralne nieuwagi. W wielu badaniach mierzy się również potencjały wywołane (ERP), które pokazują, jak mózg przetwarza informacje. Zmiany w ERP mogą pojawiać się wcześniej niż poprawa zachowania, co czyni je cennym narzędziem badawczym.

Bezpieczeństwo terapii czerwonym światłem

Fotobiomodulacja jest uznawana za terapię nieinwazyjną i zwykle dobrze tolerowaną. Najczęstsze łagodne skutki uboczne to lekkie uczucie ciepła na skórze oraz krótkotrwałe zmęczenie. W literaturze naukowej rzadko zgłaszano poważne działania niepożądane. Warto jednak pamiętać, że protokoły badań różnią się parametrami, takimi jak długość fali, moc, czas ekspozycji i częstotliwość zabiegów. Terapia w ADHD pozostaje eksperymentalna.

Kto bada fotobiomodulację w ADHD

Zainteresowanie fotobiomodulacją pochodzi z różnych środowisk: naukowcy badają wpływ światła na metabolizm neuronalny, klinicyści analizują wpływ na funkcje poznawcze, rodzice dzieci z ADHD poszukują metod wspierających koncentrację, a dorośli interesują się technologiami poprawiającymi wydajność poznawczą.

W jakim kierunku zmierzają badania

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują większe, dobrze zaprojektowane badania kliniczne, precyzyjne ustalanie miejsc stymulacji na skórze głowy, rozwój urządzeń noszonych oraz analizę, czy łączenie tPBM z terapią behawioralną, treningiem poznawczym lub lekami może przynosić lepsze efekty.

Czy terapia czerwonym światłem może pomóc w ADHD

Wyniki badań są obiecujące, ale terapia czerwonym światłem pozostaje metodą eksperymentalną. Wczesne dane sugerują, że tPBM może wpływać na działanie dlPFC, selektywną uwagę i czas reakcji. Brakuje jednak standaryzacji i dużych badań klinicznych, które potwierdziłyby skuteczność tej metody.

Urządzenia Lumaflex – profesjonalna fotobiomodulacja

Jeśli interesujesz się terapią czerwonym światłem, poznaj urządzenia Lumaflex – przenośne systemy LED wykorzystujące fotobiomodulację do wsparcia regeneracji, redukcji bólu i poprawy wydolności. Nasze urządzenia Body Pro, Essential i wersje Premium zostały zaprojektowane z myślą o profesjonalnym zastosowaniu w sporcie, rehabilitacji i codziennej regeneracji.

Źródła naukowe

1. Hamblin, M. R. (2016). Shining light on the head: Photobiomodulation for brain disorders. BBA Clinical, 6, 113–124. https://doi.org/10.1016/j.bbacli.2016.09.002 (doi.org in Bing)
2. Hennessy, M., & Hamblin, M. R. (2017). Photobiomodulation and the brain: A new paradigm. Journal of Optics, 19(1). https://doi.org/10.1088/2040-8986/19/1/013003 (doi.org in Bing)
3. Salehpour, F., et al. (2018). Transcranial photobiomodulation therapy: A novel method for treatment of neurological disorders. BMC Neuroscience, 19, 1–14.
4. Rojas, J. C., & Gonzalez-Lima, F. (2013). Low-level light therapy of the eye and brain. Eye and Brain, 5, 1–19. https://doi.org/10.2147/EB.S29391
5. Gonzalez-Lima, F., & Barrett, D. W. (2014). Augmentation of cognitive brain functions with transcranial lasers. Frontiers in Systems Neuroscience, 8. https://doi.org/10.3389/fnsys.2014.00036 (doi.org in Bing)
6. World Journal of Neuroscience Study (2022). Low level laser therapy for ADHD symptoms. https://doi.org/10.4236/wjns.2022.123015 (doi.org in Bing)
7. Transcranial Photobiomodulation and Attention Study (2025 Preprint). https://doi.org/10.1016/j.pbb.2023.538308 (doi.org in Bing)